Skip to content

NUMB3RS

Listopad 25, 2010

Oto tłumaczenie tekstu autorstwa Alice Silverberg, wykładowcy matematyki i informatyki na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine.

12 maja 2006 12 milionów widzów zobaczyło imię mojego kota, Ceilidh, pojawiające się na ekranie ich telewizorów. Dlaczego? Ponieważ byłam konsultantką w serialu CBS NUMB3RS a moją premią było to, że część mojej pracy, włącznie z równaniami do systemu kryptograficznego CEILIDH, nazwanego na cześć mojego kota, pojawiła się na tablicy w jednej ze scen.

W serialu Charlie, matematyk z Uniwersytetu Kalifornijskiego, pomaga rozwiązywać zagadki kryminalne swojemu bratu, agentowi FBI. Czy system CEILIDH miał cokolwiek wspólnego z fabułą odcinka?  Nie, nie specjalnie. Jak większość matematyki w NUMB3RS, to było coś, co mogłoby mieć sens, gdyby zostało przedstawione we właściwym kontekście, a nie było. Czy to ma znaczenie?

Nie, jeżeli oglądasz serial dla scen pościgu, aktorstwa, włosów Charliego, relacji rodzinnych albo żeby zachwycić się ideą, że matematyka ma wpływ na realny świat. Te zadania NUMB3RS wypełnia doskonale.

Jeżeli oglądasz bo myślisz, że dowiesz się czegoś ciekawego o matematyce w formie, w której jest rzeczywiście używana, bądź świadomy: nie dowiesz się. Jak twierdzi Cheryl Heuton, jedna z producentów i twórców serialu, poprawne stosowanie matematyki i dopasowywanie jej do fabuły nie jest priorytetem ekipy NUMB3RS. I zupełnie poprawnie zauważa, że niewielu widzów zauważy różnicę.

Popularność „Pięknego umysłu”,  „Buntownika z wyboru” czy „Dowodu”  pokazuje, że istnieje ogromna publiczność zafascynowana matematyką i matematykami, chcąca wiedzieć więcej. Osobiście uważam, że ta publiczność wolałaby zobaczyć autentyczność niż pusty żargon. Ale zgadzam się z Cheryl, że nauka matematyki wymaga czasu i pracy, a oglądanie telewizji nie jest na to sposobem. Od nauki matematyki jest szkoła i nauczyciele. Mimo to, wolałabym żeby ekipa NUMB3RS ceniła matematykę na tyle, by bardziej starać się dobrze ją pokazywać.

Zostałam konsultantką z kilku powodów.  Chciałam, żeby kryptologia i teoria liczb w serialu (o co nie co wiem i które mogą być łatwo wyłożone szerokiej publiczności), były poprawne i mniej puste. Chciałam poprawić przedstawianie kobiet naukowców (bardziej naukowo, mniej jak obiekt seksualny) oraz chciałam aby postacie matematyków stały się bardziej wiarygodne.

Na styczniowym spotkaniu matematyków, Andy Black, który pracuje nad NUMB3RS przedstawił przezentację, po której jeden z uczestników poruszył temat postaci żeńskich w serialu. Zapytał „Ile jest kobiet w waszym zespole konsultantów?”. Odpowiedź brzmiała „Nie ma żadnej.”. Zostawiłam mu swoją wizytówkę, a on zadzwonił do mnie kilka tygodni później.

Zazwyczaj Andy przesyła mailem szkice scenariusza konsultantom. Fabuła policyjna jest już gotowa i autorzy proszą konsultantów, by dopasowali do niej część obliczeniową. Pod symbolem „matematyka” w szkicu często kryją się rzeczy bezsensowne albo pusty żargon – coś, co osoba bez podstaw matematycznych mogłaby znaleźć na Google i myśleć, że to prawdziwa matematyka. Ponieważ nie ma żadnej sensownej matematyki, na której można by się oprzeć, konsultanci mogą co najwyżej zamienić kawałki powodujące u nich zgrzytanie zębów na takie, przy których zęby zgrzytają odrobinę mniej.

W tym momencie zaczyna się gra w głuchy telefon. Konsultanci emailują Andy’emu nasze sugestie (przerobić „nasze dyskretne przestrzenie” na „nasze rozłączne przestrzenie”; zmienić absurdalne „próbowaliśmy wszystkiego – pełnej analizy częstotliwościowej, dekonstrukcji Vignere’a… szukaliśmy nawet sekwencji Lucas’a” na nieco mniej absurdalne „To zbyt mało , by próbować kryptoanalizy. Gdyby danych było więcej, moglibyśmy użyć analizy częstotliwości lub zgadnąć jaki to kryptosystem i użyć wyspecjalizowanej techniki by go złamać. Na przykład, gdyby był to wystarczająco długi szyfr Vigenère’a moglibyśmy spróbować metody różnic Kasiskiego lub kryptoanalizy statystycznej.”

Andy wybiera czwartą część moich sugestii i przekazuje swoją ich interpretację do scenarzystów i producentów.  Scenariusz jest zmieniany, ale wtedy okazuje się, że aktorzy mają swoje trzy grosze do dodania („rozłączne przestrzenie” jest według nich urocze, ale bez aluzji matematycznej; a metoda „różnic Kasisiego” staje się metodą różniczek Kasiskiego). Bardziej owocne okazywały się okazjonalne rozmowy telefoniczne z jedną ze scenarzystek, Julie Hébert, o możliwości stworzenia nowej postaci.

Obserwowanie kręcenia sceny CEILIDH było dla mnie prawdziwą ucztą. Cała ekipa, zwłaszcza aktorzy, zrobiła na mnie bardzo profesjonalne wrażenie. Spotkałam twórcę tego odcinka, Dave’a Harden (który zapewnił mnie, że poprawią błąd „różniczek Kasiskiego”. Współproducent Nick Falacci powiedział mi, że to co jest świetne w NUMB3RS to fakt, że matematyka w serialu to nie tylko żargon… i nie wydawał się speszony, kiedy zobaczył że jestem w szoku, że na prawdę tak myśli. Cheryl bardzo szczodrze obdarzyła mnie czasem … w którym tłumaczyła mi dlaczego rozmowa z matematykami byłaby dla aktorów stratą czasu.

Ekipa NUMB3RS zrobi to, co ich zdaniem przysporzy serialowi oglądalności. Widzowie, których obchodzi, czy matematyka jest sensowna i czy pasuje do fabuły, powinni jasno powiedzieć na forach fanów i w listach do sieci CBS, że jakość matematyki będzie miała wpływ na to, czy oglądają serial czy nie.

Jak możnaby zmienić NUMB3RS, gdyby zażądali tego widzowie? Można by zatrudnić kogoś, kto orientuje się w matematyce i kogo obowiązki obejmowałyby pomoc w łączeniu fabuły z matematyką, efektywne porozumiewanie się z konsultantami, poprawianie aktorów którzy błędnie interpretują matematyczne, pomaganie aktorom zachowywać się i ubierać jak matematycy.

Wielu wykładowców, z którymi rozmawiałam wolałoby, żeby postać Amita’y była bliższa dyplomantce niż obiektowi erotycznemu. Ekipa NUMB3RS nie ustosunkowała się do moich komentarzy o sposobie przedstawiania kobiet czy zbędnej przemocy (która, moim zdaniem czyni program nieodpowiednim dla młodzieży szkolnej, do której CBS, Texas Instruments i Narodowa Rada Nauczycieli Matematyki, kierują serial). Nie byli także zainteresowanie zmianą na stronie CBS, na której widnieją profile wszystkich postaci męskiej a żadnej kobiecej.

Mam mieszane uczucie co do NUMB3RS. Nadal niepokoi mnie ilość przemocy, przedstawianie kobiet i kwestia przypadkowości pokazanej tam matematyki. Mimo to, jeśli NUMB3RS zaciekawi ludzi potęgą matematyki na tyle, by bardziej ceniono ceniło matematykę, jej nauczanie, badania a uczniom da motywację by się jej uczyć, będzie to wielki krok na przód.

Tekst został opublikowany w czasopiśmie Focus w listopadzie 2006.
Tutaj możecie przeczytać go w oryginale.

Advertisements
No comments yet

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: